Garrincha: Thần đồng Brazil

---

Soi Kèo -Soi Kèo - Để độc giả hiểu rõ thêm về những ngôi sao bóng đá trong quá khứ, chuyên trang tin tức bóng đá Soi Kèo từ nay sẽ liên tục cập nhật về đề tài này, để người xem có được một cái nhìn cận cảnh và khái quát hơn trong sự nghiệp của từng danh thủ.

Ông là một cái tên mà khi nhắc đến có thể khiến cho người hâm mộ mang theo những xúc cảm hỗn độn: yêu mến, khâm phục, sửng sốt, tiếc thương. Đối với người dân Brazil, Garrincha chứ không phải Pele mới là người họ yêu quý nhất. Đối với người hâm mộ bóng đá thế giới, hình ảnh ông là hình ảnh bất tử. Ông là một Freddie Mercury, một Trương Quốc Vinh, một James Dean – những con người đã sống rực rỡ như lưu tinh, và đã chết như hồ điệp – của thế giới bóng đá. 

Ngày 15 tháng Sáu năm 1958, trên sân vận động Nya Ullevi, Göteborg, Thụy Điển. Brazil gặp Liên Xô, phút đầu tiên, cả thế giới chứng kiến một cầu thủ nhỏ thó của đội tuyển Brazil đột phá như một cơn lốc nhỏ bên cánh phải, rồi sút dội cột. Người Liên Xô bất ngờ, chưa kịp hoàn hồn, lại vẫn là cầu thủ nhỏ thó đó, thực hiện thêm một cú đột phá nữa, nhưng lần này anh chuyền cho người mang áo số 10 ở cánh đối diện (Pele), lại sút dội cột. Cả đội Liên Xô hốt hoảng, họ không biết anh ta là ai. Là kẻ nào mà khủng khiếp tới dường ấy? 4 năm sau, người Anh và người Chile trả lời cho Liên Xô bằng một dòng tít trên báo “Hắn ta đến từ hành tinh quái quỷ nào vậy?” 

Garrincha không đến từ hành tinh nào cả, ông đến từ một gia đình lao động nghèo tại Brazil, trưởng thành trong những khu ổ chuột, lấy bóng đá làm niềm vui và cả giấc mơ đổi đời. Đó là một cậu bé đáng thương – người cha nghiện rượu nặng đã để lại một hậu quả lên bào thai của người mẹ. Xương sống cậu bị cong, chân gập vào bên trong như hình chữ “C”, và chân trái lại ngắn hơn chân phải 6cm. Một đôi chân cong vênh và lệch 6cm, một trọng tâm không cân bằng, luôn lắc lư. Và một huyền thoại bóng đá, một “thiên hạ vô địch thủ” về đi bóng và lừa bóng đã ra đời từ những khiếm khuyết.

Garrincha chọn bóng đá để tạo nên mùa xuân rực rỡ ấy. Mùa xuân cho ông và nụ cười cho người hâm mộ. Khi ông thi đấu, khi ông lừa bóng, tiếng hô “Ole” vang khắp khán đài. Câu hát “Ole” đã khai sinh từ ngày hôm ấy, ngày bóng đá có Garrincha. Hát cho những niềm vui và những pha lừa bóng độc nhất vô nhị mà Garrincha làm trên sân cỏ. “Anjo de Pernas Tortas” (Thiên thần chân thọt) và “Alegria do Povo” (Người mang đến niềm vui) là biệt danh mà người hâm mộ bóng đá âu yếm dành tặng ông. Những biệt danh nói lên tất cả. 

Truyền kỳ về khả năng lừa bóng của ông quá nhiều, và đều là những truyền kỳ đẹp mơ mộng. Khi ông bị một cầu thủ đối phương xúc phạm, ông lừa bóng qua hết tất cả hậu vệ lẫn thủ môn. Trước khung thành trống, ông không sút, mà chờ một hậu vệ nữa chạy xuống, nhẹ nhàng ngoặt bóng làm cho anh chàng đó mất thăng bằng. Lúc ấy mới thong dong đưa bóng vào lưới. Khán già vỗ tay, đồng đội chửi mắng, đối phương thán phục. Còn Garrincha cười toe toét. 

Những pha lừa bóng của Garrincha là những tác phẩm nghệ thuật. Ông dừng lại một nhịp, làm một động tác giả, rồi bất thần vọt lên phía trước như một mũi tên đã được dây cung kéo căng hết cỡ, để lại sau lưng đối phương đa số thường là ngã chổng vó lên trời. Cái đẹp lừa bóng của Garrincha tôi ví như bức tượng David của bóng đá. Cũng giống như Michenlangelo khi tạc bức tượng David đã sử dụng nghệ thuật “Tương phản” để tạo hiệu ứng cho bức tượng ngả về bên phải, dù chân trái là nơi chịu lực, thì Garrincha lại biến đôi chân cong vòng thành vũ khí lừa bóng, biến cái chân trái ngắn hơn chân phải thành điểm tựa thăng bằng trong những pha đột ngột ngoặt bóng qua người. 

Nhưng sự vĩ đại của Garrincha nếu chỉ dừng lại ở những pha đi bóng và qua người ấy thì đâu đủ để đưa ông lên hàng vĩ đại. Người ta hay nói một câu bất hủ “Brazil chưa bao giờ biết thua nếu Pele và Garrincha ra sân cùng lúc”. Câu ấy đúng, nhưng chưa đủ. Bởi Brazil năm 1962 không có Pele, mà chỉ có Garrincha, vậy mà Brazil vẫn vô địch. Tại World Cup 1962, Brazil mất Pele chỉ sau một trận đấu mở màn vì chấn thương. Thế là đến trận đấu thứ hai, HLV đội tuyển Tây Ban Nha khi ấy là Manuel Meana mới nói: 

Ông không ngờ nổi, Brazil còn có Garrincha, trên sân cỏ, Garrincha tổ hợp cùng Amarildo, lại một lần nữa gây khiếp đảm tất cả hàng phòng ngự của đối thủ bằng khả năng đi bóng quái kiệt. Brazil vượt qua Tây Ban Nha với tỉ số 2-0, vào thẳng vòng Knock-out. Trong hai trận tứ kết và bán kết gặp Anh và Chile, mỗi trận Garrincha lập một cú đúp, cùng với Vava dẫn đường đưa Brazil đi tới trận chung kết gặp Tiệp Khắc. Vẫn trên niềm cảm hứng Garrincha, Brazil thắng Tiệp Khắc 3-1 và bảo vệ thành công ngôi vô địch. Chức vô địch World Cup 1962 là chức vô địch thế giới lần thứ hai trong lịch sử của Selecao, một chức vô địch mang đậm dấu ấn, mang đậm phong cách, mang đậm tài năng tuyệt luân của Garrincha. 

Tên thật của ông là Francisco dos Santos, nhưng thế giới chỉ biết ông là Garrincha. “Garrincha” trong tiếng Bồ Đào Nha có nghĩa là “Chim hồng tước nhỏ”, đó là tên mà cô em gái thân yêu đã đặt cho ông. Một loài chim rất đẹp, hót rất hay, một loại chim với bộ lông màu vàng sẫm điểm những sọc đen, một loài chim có đuôi và mào màu đỏ. Con chim ấy đã cất lên những tiếng hót du dương cho sân cỏ thế giới, đã mang đến nụ cười cho những người yêu bóng đá. Nhưng “con chim hồng tước” ấy, cũng là chú chim hót trong bụi mận gai. 

---